Bijniertumoren

Wat zijn bijnieren?

Bijnieren zijn twee kleine orgaantjes die vlak bij de nieren liggen, maar eigenlijk niets met de nieren te maken hebben. De bijnieren produceren hormonen die belangrijk zijn voor de stofwisseling van de fret.

Wat zijn bijniertumoren?

Bij veel fretten vanaf een jaar of drie gaan de bijnieren ontaarden. De ontaarde bijnieren gaan op een gegeven moment teveel geslachtshormonen produceren (androgenen, oestrogenen en progesteron). Deze overmaat aan hormonen maken het dier ziek. Bij de meeste fretten wordt het bijnierproblemen in het beginstadium veroorzaakt door een goedaardige ontaarding. Bij enkele fretten kan zich hieruit uiteindelijk een kwaadaardige ontaarding (tumor) ontwikkelen.

Hoe komt het dat fretten last hebben van ontaarde bijnieren?

Het onderzoek hiernaar is de kinderschoenen net ontgroeid en nog steeds gaande (zeer succesvol overigens). Nico Schoemaker van de Universiteit van Utrecht heeft voor zijn proefschrift onderzoek gedaan naar bijniertumoren en is met grote zekerheid tot de volgende conclusie gekomen:

Er zijn aanwijzingen dat de hersenen van de ouder wordende fret hormonen gaat produceren die de bijnieren overmatig stimuleren. Door deze stimulatie gaan de bijnieren vervolgens te veel geslachtshormonen produceren. Deze overmaat aan geslachtshormonen maken het fretje ziek door hun inwerking op bijvoorbeeld de huid, vulva, het beenmerg en de prostaat.

Het overmatig stimuleren lijkt te komen door de castratie van fretten waardoor bepaalde remmende hormonen niet meer worden aangemaakt. Of anders gezegd, door castratie raakt bij fretten de hormoon huishouding van streek.

Daar de hormonen op beide bijnieren effect hebben, zijn meestal beide bijnieren aangetast. Vaak geven ze echter pas na elkaar problemen. Hierdoor zal na het verwijderen van de ene bijnier vaak een jaar of wat later de andere bijnier problemen gaan geven.

U kunt het proefschrift van Nico Schoemaker hier vinden. Op de website van de Universiteit Utrecht kunt u nog meer publicaties van Nico Schoemaker vinden. Zware kost voor de frettenliefhebber en meer iets voor de dierenarts maar wel erg leerzaam.

Ziekteverschijnselen

In het begin van de ziekte komen de symptomen vaak in beperkt mate voor, vaak alleen in de lente, zomer of herfst. Pas het volgende voorjaar komen ze weer terug en zijn dan duidelijker en meestal blijvend. Symptomen (in volgorde van frequentie van voorkomen):

Kaalheid van de fret. Dit is wat anders dan het kale staarten syndroom in de zomer.
Droge, dunne vacht.
Jeuk, dit is een enkele keer het enige wat de eigenaar aan het fretje merkt. Veel fretten hebben regelmatig last van jeuk zonder dat er sprake is van een bijnierprobleem. Blijft de jeuk echter aanhouden of wordt deze steeds erger dan kan bij een oudere fret wel degelijk sprake zijn van een afwijkende bijnier.
Gezwollen vrouwelijk geslachtsorgaan bij een gesteriliseerd moertje.
Sexueel gedrag bij gecastreerde of gesteriliseerde fretten. Bijvoorbeeld een mannetje dat weer gaat dekken of een moertje dat gaat slepen met andere fretten.
Toegenomen lichaamsgeur. Door de geslachtshormonen neemt de vetsecretie van de huid toe.
Minder speels, meer slapen.
Gewichtsverlies los van de seizoenen.
Moeite met plassen bij mannetjes. Door de hormonen wordt de prostaat vergroot en deze drukt de plasbuis dicht. Dit is een levensgevaarlijke situatie. Ook dit kan soms het enige verschijnsel zijn.

Niet al deze verschijnselen zijn bij waarneembaar. Het kaal worden is wel het meest opvallend en is bij 60% van de fretten met een bijnierprobleem aanwezig.

Diagnose door de dierenarts

Door de kenmerkende symptomen kan de diagnose door een dierenarts al snel vermoed worden. Aanvullend kunnen een buikpalpatie of een echoscopie van de buik extra informatie geven. De bijnieren zijn echter zeer klein en meestal zijn kleine afwijkingen niet goed zichtbaar met de echo. Tevens wordt een bloedonderzoek gedaan om andere oorzaken uit te sluiten.

Wat is de beste behandeling?

1. Suprelorin implantaat: De beste behandeling van een bijnierprobleem is de (levenslange) behandeling met implantaten Suprelorin. Dit hormoon heeft een remmende werking op de afgifte van hormonen door de hypothalamus. Dit resulteert uiteindelijk in een remming van de afgifte van geslachtshormonen door de bijnieren.

Alle symptomen verdwijnen en de fret wordt weer speels, krijgt weer haren en is weer als vanouds. Het middel is volkomen veilig. Indien op tijd wordt begonnen met deze implantaten, is het uitermate effectief. Een groot voordeel is dat hierdoor beide bijnieren "rustig" worden gehouden. Een ander voordeel is dat er niet meer hoeft te worden geopereerd.

Na gemiddeld 1,5 jaar moet er een nieuwe implantaat gegeven worden.

2.Chirurgie: Chirurgie van de bijnier wordt alleen nog maar gedaan als Suprelorin of Lupron onvoldoende effect heeft. Of indien er een andere reden is om te opereren (bijvoorbeeld het tevens aanwezig zijn van insulinomen).

Het is niet mogelijk om beide bijnieren te verwijderen! Dat betekent dat na de operatie de andere bijnier na enige tijd problemen gaat geven. In dat geval kunnen weer eventueel Lupron injecties gegeven worden.

N.B. Het is belangrijk dat deze operatie alleen wordt uitgevoerd door hierin gespecialiseerde dierenartsen welke over de juiste kennis en speciaal instrumentarium beschikken. De rechter bijnier zit namelijk vast aan de achterste holle ader. Het verwijderen van deze bijnier is een moeilijke procedure en kan bij onvoldoende ervaring of onjuiste chirurgietechniek tot dodelijke bloedingen of onvoldoende wegname leiden.

Het voorkomen van bijnierproblemen

Omdat bijniertumoren met 99% zekerheid veroorzaakt worden door castratie kunt u weinig doen om bijnierproblemen te voorkomen. Het onderzoek van Nico Schoemaker lijkt succes te hebben en momenteel is een implantaat de beste methode om zowel beenmergdepressie als bijnierproblemen te voorkomen.

Een goede voeding is ook altijd belangrijk om ziektes te voorkomen.

Waarschuwing!